Miasto z popiołów

„Miasto z popiołów” to innowacyjny projekt edukacyjny, który przywraca zbiorowej pamięci przełomowe, a zapomnian wydarzenie – wielki pożar Gniezna z 1819 roku. Poprzez pryzmat katastrofy, która wymusiła całkowitą modernizację urbanistyczną miasta, ukazujemy historię jako żywe źródło współczesnych postaw obywatelskich: solidarności, odpowiedzialności za przestrzeń wspólną i lokalnej tożsamości.

Projekt łączy tradycyjną narrację (spacer historyczny, wystawa) z nowoczesnymi narzędziami partycypacyjnymi: od warsztatów urbanistycznych dla dzieci z teatrzykiem kamishibai, po twórczą pracę młodzieży z technologią Generative AI przy opracowaniu historycznej jednodniówki. Kluczowym elementem jest budowanie mostów międzypokoleniowych podczas pikniku edukacyjnego z udziałem Straży Pożarnej, gdzie etos dawnej służby spotyka się ze współczesnym ratownictwem. Dzięki pełnej dostępności (standardy ETR, tyflografika) oraz udostępnieniu zasobów na wolnych licencjach, projekt staje się inkluzywnym narzędziem budowania nowoczesnego patriotyzmu lokalnego, inspirującym mieszkańców do aktywnego współtworzenia przyszłości Gniezna w oparciu o jego unikalne dziedzictwo.

W ramach projektu uczestnicy zapoznają się z przebiegiem pożaru, jego skutkami społecznymi i gospodarczymi oraz ze sposobem, w jaki lokalna społeczność – władze, mieszkańcy i fachowcy – poradziła sobie z odbudową miasta. Szczególna uwaga zostanie poświęcona przemianom urbanistycznym, które nastąpiły po 1819 roku – nowemu planowi zabudowy, siatce ulic i rozwiązaniom przestrzennym, które w dużej mierze przetrwały do dziś i są istotnym elementem dziedzictwa miasta. Projekt podejmuje też temat solidarności obywatelskiej i organizacji życia wspólnoty w sytuacjach kryzysowych. Przez zestawienie realiów z 1819 roku z dzisiejszym funkcjonowaniem miasta i służb ratowniczych (m.in. podczas spotkania z udziałem straży pożarnej), uczestnicy będą mogli dostrzec, jak zmieniała się rola instytucji publicznych i jak kształtowało się poczucie wspólnoty odpowiedzialnej za dobro wspólne.

Dodatkowym kontekstem jest refleksja nad lokalną pamięcią – jak i dlaczego niektóre wydarzenia z przeszłości są zapomniane lub niedostatecznie obecne w świadomości mieszkańców. Projekt ma na celu przywrócenie tego fragmentu historii do wspólnego obiegu i pokazanie, że przeszłość może inspirować do działań twórczych, edukacyjnych i obywatelskich.

Projekt dofinansowano ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu „Patriotyzm Jutra”.